Θέατρο του παραλόγου

Όλη η κοινωνία μας, ο τρόπος που λειτουργεί και το πώς συμπεριφέροντε τα άτομα που την αποτελούν, μοιάζει με μια τεράστια θεατρική παράσταση. Στην κυριολεξία, ο καθένας έχει ασπαστεί έναν ιδανικό με τα κριτήρια του καθενός, ρόλο, σύμφωνα με την προσωπικότητά του και τις δυνατότητες.

Η προσωπικότητα του καθενός διαμορφώνεται μέσα στον χρόνο και στην τριβή ανάμεσα στις προσωπικότητες των άλλων ανθρώπων μέσα στο κοντινό περιβάλλον. Μαθαίνεις το ρόλο σου, μαθαίνοντας και αντιγράφοντας τους ρόλους των γονιών σου, τον συγγενών και των φίλων. Είσαι τόσο στενά συνδεδεμένος με το γύρω περιβάλλον που δεν σου αφήνει πολλά περιθώρια να καταλάβεις ότι συμμετέχεις, άθελά σου, σ’ αυτήν την τεραστίων διαστάσεων θεατρική παράσταση.

 

Το σενάριο όμως? Ποιος το έγραψε? Ας πούμε ότι δεν έχει σημασία, διότι ήταν πολύ παλιά. Το σενάριο διαμορφώνονταν μέσα στον χρόνο, παράλληλα με την εξέλιξη του ανθρώπου ως είδος. Κάποια στοιχεία μπορούμε να πούμε ότι σταθεροποιήθηκαν πολύ παλιά, όταν ακόμη δεν υπήρχε επιστήμη να εξηγήσει αυτό το φαινόμενο. Αυτά τα στοιχεία, αυτοί οι ρόλοι δηλαδή, παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητοι μέσα στον χρόνο και ίσως είναι και καλό αυτό. Ίσως αυτοί οι ρόλοι μας βοηθάνε στην κοινωνική μας συμβίωση. Ο καθένας δηλαδή προσφέρει το κομμάτι του να σχηματιστεί μια τελική εικόνα.

Το σημερινό όμως σενάριο της κοινωνίας, δεν μπορείς να πεις ότι είναι ιδανικό. Κοιτάξτε γύρω σας και δείτε μόνοι σας, σε ποια κατάσταση βρισκόμαστε. Το αστείο είναι όμως ότι συμμετέχοντας στην παράσταση αυτή, εκτελώντας έναν γελοίο ρόλο, αρκετοί δεν αντιλαμβάνονται ότι έχουν εγκλωβιστεί τόσο πολύ στο ρόλο τους, που θεωρούν τους άλλους ρόλους απαράδεκτους και γελοίους. Το θέμα είναι ότι αυτοί οι ρόλοι είναι τόσο στενά συνδεδεμένοι που ο ένας δεν μπορεί να υφίσταται χωρίς τον άλλον. Αλλά έτσι είναι η κοινωνία μας. Εξαρτόμαστε ο ένας από τον άλλον. Δεν γίνεται αλλιώς.

Απλώς κάτι που έχεις μάθει από μικρός και σου μοιάζει τόσο οικείο, πια δεν μπορείς να το αποχωριστείς τόσο εύκολα. Η απόρριψη του ρόλου σου αντιτίθεται στην σημασία που έχεις δώσει στην ύπαρξή σου ως άτομο. Τα πρότυπα που σχηματίζουν όλη την προσωπικότητά σου, εάν φτάσουν σε σημείο να θεωρηθούν απαράδεκτα, σπάνε την αλυσίδα της αλληλουχίας στον τρόπο λειτουργίας του χαρακτήρα σου. Δεν θα μπορέσεις πια να δικαιολογήσεις στον εαυτό σου, την κάθε αντίδραση που έχεις, στις συγκεκριμένες «επιθέσεις’ από το εξωτερικό του περιβάλλοντός σου. Αυτό το σύνολο αντιδράσεων και ο τρόπος σου με τον οποίο λειτουργείς σ’ αυτό το σύνολο, είναι αυτό που σε χαρακτηρίζει ως μια ξεχωριστή  προσωπικότητα. Είσαι ένας και μοναδικός σε όλη την Γη. Με κάποιους κοινούς βέβαια παρανομαστές συμπεριφοράς με άλλους ανθρώπους. Αυτή η διαταραχή, που θα προκληθεί από την κατανόηση σου, για τον τρόπο που λειτουργείς στο σύνολο, είναι αυτό που φοβάσαι πολλές φορές να αντιμετωπίσεις. Δηλαδή με άλλα λόγια αρνείσαι το γεγονός ότι διαμορφώνεσαι με το χρόνο και το περιβάλλον γύρω σου (κάτι που προανέφερα πριν) ή καλύτερα να πούμε δυσκολεύεσαι να αντιμετωπίσεις τον ίδιο σου τον εαυτό. Γιατί? Γιατί έχεις την εντύπωση ότι είσαι πια ανεξάρτητος και σε αρκετά ώριμη ηλικία ώστε να γνωρίζεις τον εαυτό σου και να κατέχεις μια θέση στην κοινωνία.

Αυτά τα πρότυπα καταρρίπτονται πολλές φορές από άλλους ανθρώπους. Μην ξεχνάμε ότι ήμαστε κοινωνικά όντα, και αυτό προϋποθέτει αλληλεπίδραση μας με τα υπόλοιπα άτομα μέσα στην ίδια κοινωνία. Τα πρότυπα έχουν σχηματιστεί από τους ίδιους ανθρώπους. Και όπως σχηματίστηκαν έτσι μπορούν να καταρριφθούν. Όλα όσα έχετε ως δεδομένα και θεωρείτε ως αναπόσπαστα κομμάτια του περιβάλλοντος στο οποίο ανήκετε δεν είναι παρά επινοήσεις, προερχόμενες από τις παλιού τύπου κοινωνιών και μεταδίδονται μέσω των εθίμων και παραδόσεων.

Όλα όμως εξελίσσονται και μήπως είναι η ώρα να αναθεωρήσουμε τους ρόλους μας? Μήπως οι παραδόσεις και τα έθιμα δεν ευσταθούν στις σημερινές μας ανάγκες ως άτομα αλλά και ως κοινωνικό σύνολο? Μήπως απλώς προσαρμόζουμε τις απαρχαιωμένες αλήθειες στα εκσυγχρονισμένα δεδομένα της εποχής μας? Πόσο ξεκάθαρα συνδεδεμένα φαίνεται ο τρόπος που λειτουργείτε σε προσωπικό επίπεδο και σε κοινωνικό.  Όσο δυσκολεύεστε να απαρνηθείτε κάποια δεδομένα της προσωπικότητάς σας, τόσο σας είναι δύσκολο να αρνηθείτε κοινωνικά κεκτημένα, ας είναι και στις δυο περιπτώσεις απαράδεκτα και οπισθοδρομικά. Αρκεί να μην σας ξεβολέψουν. Έτσι?

Δείτε το και σε μικρή κλίμακα, σε κάτι που μπορείτε εύκολα να αντιληφτείτε. Ποιος είναι ο ρόλος σας στην κοινωνία? Τι έχετε αποδώσει στον εαυτό σας?

Μητέρα και πατέρας: Ο άνδρας τους σπιτιού και η νοικοκυρά. Όσο και να αλλάζουν αυτοί οι ρόλοι διαχρονικά, κάποιοι δυσκολεύονται να αφήσουν τις γελοιότητες του κάθε ρόλου. Δεν χρειάζεται να εμβαθύνουμε νομίζω σ’ αυτό. Το παράδειγμα είναι αρκετά γνωστό σε όλους.

Ας πάρουμε ένα άλλο παράδειγμα. Στην κοινωνία. Ο ρόλος του αφεντικού και του υπαλλήλου. Ο καθένας παίζει τον ρόλο του να λειτουργεί αναλόγως απέναντι σε κάθε ρόλο. Το αφεντικό δεν επιτρέπει στον εαυτό του κάποια στοιχειώδη πράγματα λόγω του ότι θα χάσει δύναμη ο ρόλος που εκτελεί. Ο υπάλληλος κρατάει μια συγκεκριμένη στάση απέναντι στο αφεντικό κάτι που τον χαρακτηρίζει υπάλληλο, υφιστάμενο… Σε τέτοιου είδους ρόλους υπάρχει μια απόσταση που κρατάει τον έναν μακριά από τον άλλον, ή τουλάχιστον δυσκολεύει την άμεση επικοινωνία σε πραγματικά ανθρώπινο επίπεδο. Αλλιώς αυτοί οι ρόλοι δεν θα αποδώσουν το θεμιτό αποτέλεσμα.

Ο ρόλος του υπερασπιστή της πατρίδας, με διάφορες διαβάθμισες. Φανατισμοί που υπάρχουν σε κάθε χώρα διαφορετικής εθνικότητα και διαλέκτου. Αποδεκτός ρόλος σε όλο το κλειστό, συνοριακά ή εθνικό-συνειδησιακά ή ιστορικά, κοινωνικό σύνολο, αλλά και αντιτιθέμενος από τα αντίστοιχα άλλα κοινωνικά σύνολα που υπερασπίζονται τα δικά τους πιστεύω.

Θρησκευτικός ρόλος. Εδώ δεν μπορούμε να πούμε και πολλά διότι όλο το θέαμα με ειδικές ενδυμασίες και ψαλμωδίες είναι από μόνο του θέατρο του παραλόγου. Ναι μεν ανεξάρτητο αλλά δε άμεσα συνδεδεμένο με άλλους κοινωνικούς ρόλους.

Ένα τελευταίο αλλά πολύ «ζωντανό» παράδειγμα είναι ο ρόλος της εξουσίας. Πάλι με πολλές διαβαθμίσεις αλλά για να το δείτε το πώς λειτουργεί εις βάρος όλων μας έμπρακτα, δείτε την αστυνομία. Εδώ η αλληλεπίδραση είναι στο αποκορύφωμα της παραλογίας. Ναι μεν οι άνθρωποι που εκτελούν τον ρόλο του αστυνόμου και επιβάλλον τάξη, εσείς μπαίνετε στην διαδικασία της αντιμαχίας και την τάξη την αντιλαμβάνεστε με το δικό σας ιδιαίτερο τρόπο, παρόλο που σε περιόδους μη συμμετοχής σε αντιμαχίες ασπάζεστε την τάξη που επιβάλλεται ως αποδεκτή. Θέλω να αναλύσω περισσότερο αυτό το θέμα διότι εδώ φαίνεται ξεκάθαρα το πόσο διαστρεβλωμένα είναι τα πράγματα και το πόσο κοντόφθαλμα αντιλαμβάνεστε κάποια δεδομένα. Δείτε το σαν παιχνίδι, ως απλός παρατηρητής. Όλοι σας θέλετε να ζείτε σε ησυχία και ευημερία. Κάθε εξωτερική παρέμβαση στον φιλήσυχο τρόπο ζωής σας, ξυπνάει μέσα σας έντονα συναισθήματα που πολλές φορές δεν μπορείτε να τα ελέγξετε. Ως συμμετέχοντες με συγκεκριμένους ρόλους, αποδέχεστε τον ρόλο της επιβολής της τάξης να σας βοηθήσει να επιστρέψετε στην φυσιολογική σας ζωή. Όταν όμως χρησιμοποιώντας τους ρόλους σας, εκφράζετε αγανάκτηση για κάτι και η εξωτερίκευση αυτή μπαίνει ως εμπόδιο στην ευημερία των άλλων, τους οποίους εσείς δεν υπολογίζετε, αλλά αυτοί οι άλλοι χρησιμοποιούν το κεκτημένο τους δικαίωμα στην προσφυγή για βοήθεια στην εξουσία (που είπαμε ποιοι την αποτελούν). Εκτός αυτού από εμάς τους ίδιους έχουν θεσπιστεί κάποιοι κανόνες που εμείς ονομάσαμε νόμους, σύμφωνα με τους οποίους διασφαλίζεται αυτή η ευημερία και τους οποίους τους δώσαμε να ελέγχουν αυτοί που επιβάλουν την τάξη σε συμφωνία με τους νόμους αυτούς.

Όπως φαίνεται οι ρόλοι μας δεν βρίσκονται σε αρμονία με τους ρόλους που έχουν ασπαστεί κάποιοι άλλοι και αυτό είναι που αποτελεί αυτήν την «θεατρική παράσταση». Όλα να βρίσκονται σε κίνηση. Πάντα να υπάρχει κάποια αιτία ώστε να αναδεικνύονται οι ρόλοι και να μην ξεχνιόμαστε. Το θέατρο είναι δράμα, από το αρχαίο Ελληνικό δρω ή δράση. Το παράλογο όμως που βρίσκεται? Η συντήρηση αυτών των ρόλων οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον ανταγωνισμό.

Ο ανταγωνισμός είναι αυτός που κινεί τα νήματα και προσφέρει «θέαμα». Στην ουσία αυτός ο ανταγωνισμός είναι η αιτία που κινείται αυτή η κοινωνία κατά διαόλου. Αφού όλοι έχουμε παράπονα για το πώς λειτουργεί ο κόσμος. Γιατί τότε δεν κάνουμε κάτι γι’ αυτό? Δεν μας βολεύει, θα ξεβολευτούμε, θα απαρνηθούμε τους ρόλους μας την ουσία της ύπαρξής μας? Αυτό είναι και τίποτε άλλο.

Άλλος ένας παράγοντας που κρατάει σε συνεχή διέγερση αυτήν την θεατρική παράσταση, μιας και είναι αναπόσπαστο κομμάτι του ανταγωνισμού, χωρίς τον οποίον  δεν μπορεί να συνεχιστεί το έργο, είναι το χρήμα. Το χρήμα είναι η κινητήρια δύναμη του γραναζιού που λέγεται ανταγωνισμός. Αυτό τροφοδοτεί τα πάντα, αυτό πληρώνει τους ηθοποιούς (ψίχουλα αλλά και πάλι θέλει «λάδωμα» το γρανάζι) που θα παίξουν το έργο και θα εμπνεύσουν και εσάς να το βγάλετε παραέξω στην κοινωνία ή και εμπνέονται από εσάς να σας θυμίζουν το πόσο αστεία είναι η ζωή σας. Μας! Είμαι και εγώ ένα κομμάτι αυτού του απαίσιου πάζλ της κοινωνίας.  Όλοι εμείς πληρώνουμε για να δούμε την παράσταση που αντικατοπτρίζει τις ζωές μας, ως θεατές και κάποιοι επωφελούνται της κατάστασης αυτή….

Και όσο συνεχίζεται αυτό το έργο, εσείς νιώθετε σημαντικοί, μιας και η ζωή σας είναι ένα θεατρικό έργο και εσείς είστε οι παίχτες ο καθένας με τον ρόλο του.

Last modified on Thursday, 01 December 2011 12:48
Rate this item
(0 votes)


Add comment


Security code
Refresh

My World

Follow....

FacebookTwitterYoutubeGoogleVimeo